VIRAL-MI

Uit onderzoek blijkt dat infecties het risico verhogen op depressie en andere psychische aandoeningen. Tegelijkertijd ervaren mensen met een psychische kwetsbaarheid vaak ernstigere gevolgen als ze een infectieziekte oplopen, en lopen ze een groter risico om eraan te overlijden.

COVID-19 maakte deze verbanden duidelijker. Sommige mensen die het virus opliepen, ontwikkelden langdurige cognitieve en emotionele klachten , zelf maanden nadat de infectie zelf voorbij was. Dit wijst erop dat een aanhoudende activatie van het immuunsysteem na een virale ziekte mogelijk leiden tot lange termijn veranderingen in de hersenfunctie, met name bij kwetsbare personen.

Toch blijft onduidelijk waarom niet iedereen hier even gevoelig voor is. Dit begrijpen is essentieel om te kunnen voorspellen wie het meest baat zou hebben bij vroege hulp en behandeling.

Hoewel we steeds meer bewijs vinden dat infecties zoals griep, COVID-19 of andere virussen het risico op depressie, angststoornissen en cognitieve problemen kunnen vergroten, blijft een cruciale vraag onbeantwoord: wat maakt het ene individu kwetsbaarder dan het andere? Is het een kwestie van genetische aanleg? Speelt de leefomgeving een rol, zoals stress, voeding of blootstelling aan andere ziekteverwekkers? Of ligt het aan verschillen in hoe ons immuunsysteem reageert – bijvoorbeeld door een te sterke of juist te zwakke ontstekingsreactie die de hersenen beïnvloedt?

Ook de omgekeerde relatie is belangrijk: mensen met een bestaande psychische aandoening blijken vaker ernstiger ziek te worden van infecties en hebben een hoger risico op complicaties. Dit suggereert een wisselwerking tussen lichaam en geest die we nog niet volledig begrijpen.

VIRAL-MI richt zich op twee centrale vragen:

1. Welke factoren bepalen hoe iemand mentaal reageert na een virale infectie?
   Niet iedereen ervaart dezelfde gevolgen na een infectie. Sommigen ontwikkelen psychische klachten zoals somberheid, angst of concentratieproblemen, terwijl anderen veerkrachtig herstellen. Door te begrijpen welke individuele verschillen hierbij een rol spelen – zoals genetica, leefstijl, eerdere gezondheidsproblemen of omgevingsfactoren – kunnen we beter voorspellen wie extra ondersteuning nodig heeft tijdens en na het herstel.

2. Bestaan er biologische markers die nieuwe behandelingen kunnen sturen?
   Als we meetbare signalen in het lichaam kunnen identificeren – zoals specifieke ontstekingsreacties, immuunresponsen of veranderingen in hersenfuncties – opent dat de deur naar gerichtere therapieën en preventieve maatregelen. Denk aan vroegtijdige interventies voor kwetsbare groepen, of medicijnen die specifiek ingrijpen op de onderliggende biologische processen die psychische klachten triggeren.

Het VIRAL-MI-onderzoek combineert twee krachtige benaderingen om de link tussen virale infecties en mentale gezondheid te ontrafelen:

1. Grote epidemiologische databanken
   Door patronen te analyseren in gegevens van duizenden mensen kunnen onderzoekers verbanden blootleggen tussen eerdere infecties en latere psychische klachten. Zo ontdekken ze wie een verhoogd risico loopt en onder welke omstandigheden dat risico groter of kleiner wordt.

2. Diepgaand onderzoek bij zorgvuldig geselecteerde deelnemers
   Naast cijfers kijkt het team ook naar individuele verschillen door biologische monsters (zoals bloed), psychologische evaluaties en hersenscans te verzamelen. Deze gedetailleerde gegevens helpen om precies te begrijpen welke genetische, immuun- en hersenveranderingen optreden na een infectie en welke mechanismen kwetsbaarheid vergroten of juist beschermen tegen mentale problemen.

Door deze methodes te combineren, kan VIRAL-MI niet alleen risicogroepen identificeren, maar ook de biologische ‘schakels’ ontdekken die nieuwe behandelingen mogelijk maken.

• Prof. Dr. Sara Poletti (Coordinator) - Italy (MOH)
• Prof. Dr. Dana Tzur Bitan - Israel (CSO-MOH)
• Prof. Dr. Nils Eiel Steen - Norway (RCN)
• Prof. Dr. Livia De Picker - Belgium (UAntwerp)

https://www.neuron-eranet.eu/projects/VIRAL-MI/

https://doi.org/10.1016/j.bbi.2026.106291 
https://doi.org/10.1016/j.neuroscience.2025.06.015 
https://doi.org/10.1016/j.bbih.2025.101114 
https://doi.org/10.1016/j.euroneuro.2022.12.002 
https://doi.org/10.1080/09602011.2022.2075016 
https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2021.11.031 
https://doi.org/10.1016/j.euroneuro.2022.06.008 
https://doi.org/10.1007/s00406-021-01346-9 
https://doi.org/10.1016/j.bbih.2021.100387 
​https://doi.org/10.1016/j.bbi.2021.02.021 
https://doi.org/10.1016/j.bbi.2020.07.037